Σύνδρομο του απιοειδούς μυός (Piriformis syndrome)

Το πιο ενδιαφέρον με την ανατομική του απιοειδούς μυός είναι κάτω από αυτόν βρίσκονται οι γαστέρες των μικρών κοιλιακών μυών του ισχίου δηλαδή δύο δίδυμοι άνω και κάτω (Gemellus) και δύο θυρεοειδείς, έσω και έξω (Obturator). Μεταξύ των γαστέρων απιοειδούς και των υπολοίπων διέρχεται το παχύτατο στην περιοχή ισχιακό νεύρο.

Υπολογίζεται ότι στο 90% των περιπτώσεων το ισχιακό νεύρο διέρχεται κάτωθεν του απιοειδούς μυός, ενώ στο 10% των περιπτώσεων διέρχεται εντός της μυϊκής του μάζας.

Το σύνδρομο απιοειδούς μυός οφείλεται σε παθολογία του απιοειδούς μυός, η οποία προκαλεί παγίδευση και συμπίεση του ισχιακού νεύρου, με αποτέλεσμα o ασθενής να παρουσιάζει ισχιαλγία που δεν οφείλεται σε πρόβλημα της σπονδυλικής στήλης.

Η διάγνωση είναι πολύ πιθανό να υποδηλώνεται από το ιστορικό του ασθενούς, ιδιαίτερα όταν αναφέρεται τραυματισμός στο γλουτό, όπως π.χ. πτώση. Συχνά, το σύνδρομο οφείλεται σε υπερδραστηριότητα των στροφέων του ισχίου με συνέπεια εμφάνιση συνδρόμου υπέρχρησης ή σε πολύωρο κάθισμα σε σκληρές επιφάνειες. Η εγκυμοσύνη θεωρείται επίσης ένας προδιαθεσικός παράγοντας.

Ο ασθενής με τυπικό σύνδρομο απιοειδούς παραπονιέται για πόνο στο γλουτό με ή χωρίς αντανάκλαση στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού. Πολλές φορές μπορεί ο πόνος να επεκτείνεται κάτω από το γόνατο έως την οπίσθια επιφάνεια της κνήμης, μιμούμενος τυπική ισχιαλγία. Η καθιστική θέση δυνατό να είναι επώδυνη και η συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν την κάμψη ή έσω στροφή των ισχίων σχεδόν αδύνατη.

• Το σημείο Pace είναι θετικό (πόνος κατά την έσω στροφή του ισχίου υπό αντίσταση με το σκέλος σε έκταση).
• Το test Beatty, όπου ο ασθενής κατακλίνεται σε πλάγια θέση με την πάσχουσα πλευρά προς τα άνω. Το ισχίο και το γόνατο είναι σε πλήρη κάμψη και το γόνατο ακουμπάει στο κρεβάτι. Εάν ο πόνος στο γλουτό αναπαράγεται με ανύψωση του σκέλους από το κρεβάτι τότε το σημείο είναι θετικό. Θετικό test μπορεί να υποδηλώνει και δισκοκήλη ή οστεοαρθρίτιδα ισχίου, ο πόνος των οποίων συνήθως προβάλλει ή διαχέεται σε διαφορετικά σημεία.
• Το test Freiberg πραγματοποιείται με απότομη έσω στροφή του ισχίου ενώ το ισχίο βρίσκεται σε έκταση. Το σημείο είναι θετικό όταν αναπαράγεται πόνος στον γλουτό.

Χρειάζεται πλήρης νευρολογική εξέταση (μυϊκής ισχύος, αισθητικότητας, αντανακλαστικών κ.λπ.) των κάτω άκρων.

Ο παρακλινικός έλεγχος περιλαμβάνει απλές ακτινογραφίες, αξονική αλλά και μαγνητική τομογραφία. Η θεραπεία περιλαμβάνει ανάπαυση, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη και επί εμμονής των ενοχλημάτων τοπική έγχυση κορτικοειδούς, ή εγχύσεις κολλαγόνου (μεσοθεραπεία). Οι περισσότεροι ασθενείς αποκαθίστανται με συντηρητική αγωγή. Σε περίπτωση αποτυχίας της συντηρητικής θεραπείας, η χειρουργική αντιμετώπιση με διερεύνηση και κινητοποίηση του ισχιακού νεύρου δίνει πολύ καλά αποτελέσματα.

Τη δεκαετία του 1990 έγιναν δημοσιεύσεις πού υποστήριζαν ότι «μεγάλο ποσοστό ισχιαλγιών είναι εξωσπονδυλικής αιτιολογίας και ότι ένα από τα συχνότερα αίτια αυτής της εξωσπονδυλικής ισχιαλγίας είναι το σύνδρομο του απιοειδούς μυός (ΣΑΜ)», δηλαδή η πίεση του νεύρου μεταξύ των γαστέρων του απιοειδούς και των άλλων μικρών κοιλιακών μυών του ισχίου. Μάλιστα εκλαϊκευμένα άρθρα σε μη ιατρικά έντυπα ανέβαζαν «σύμφωνα με μελέτες», προφανώς υποβολιμαίες, το ποσοστό του συνδρόμου απιοειδούς μυός στο 35% των περιπτώσεων ισχιαλγίας και πρότειναν εγχείρηση αποσυμπίεσης. Τελικά μετά από μια 20ετία αποδείχθηκε ότι το σύνδρομο του απιοειδούς μυός υφίσταται μεν αλλά αποτελεί μικρή μειοψηφία στις συνολικές ισχιαλγίες οι οποίες δυστυχώς έχουν στην συντριπτική τους πλειοψηφία σπονδυλική προέλευση (κήλη δίσκου, δισκοπάθεια, σπονδυλική στένωση κεντρική, σπονδυλική στένωση πλαγία, πίεση ισχιακού πλέγματος εντός της ελάσσονος πυέλου προσθίως της σπονδυλικής στήλης, κλπ).