Αρθροσκόπηση ώμου

Ο ώμος είναι η άρθρωση με το μεγαλύτερο εύρος κίνησης στο ανθρώπινο σώμα. Καθημερινές πολύ βασικές λειτουργίες γίνονται χρησιμοποιώντας την άρθρωση αυτή (πχ. λήψη τροφής, ένδυση, χτένισμα, πλύσιμο προσώπου και σώματος, γράψιμο, μεταφορά αντικειμένων, κτλ).

Οι τραυματισμοί και οι εκφυλιστικές παθήσεις στον ώμο είναι πολύ συχνά φαινόμενα στο σύγχρονο άνθρωπο και δημιουργούν πολλά προβλήματα στην καθημερινή ζωή.

Η λέξη αρθροσκόπηση προέρχεται από τις λέξεις «άρθρωση» και «σκοπείν» (κοιτώ, βλέπω, εξετάζω). Αρθροσκόπηση είναι η επέμβαση με την οποία ο ορθοπαιδικός με τη βοήθεια ειδικής κάμερας διαμέτρου 3-5 mm έχει την δυνατότητα να παρατηρήσει το εσωτερικό του ώμου χρησιμοποιώντας ειδικό εξοπλισμό. Ο χειρουργός μπορεί με την αρθροσκόπηση να διαπιστώσει, να διαγνώσει και να θεραπεύσει ενδαρθρικά προβλήματα στον ώμο.

Ο χειρουργός πραγματοποιεί μικρή τομή μήκους 5 mm στην οπίσθια περιοχή του ώμου δια της οποίας τοποθετεί μία ειδική κάμερα εντός της άρθρωσης. Η κάμερα συνδέεται με μία πηγή ψυχρού φωτισμού και με μόνιτορ δια του οποίου ο χειρουργός παρατηρεί ότι συμβαίνει στην άρθρωση. Εντός της αρθρικής κοιλότητας εγχύεται φυσιολογικός ορός ο οποίος διατείνει την άρθρωση και διευκολύνει την επέμβαση. Μέσω της κάμερας εξετάζεται η άρθρωση και διαπιστώνονται βλάβες στους συνδέσμους, τους τένοντες και τον αρθρικό χόνδρο. Σε μια αρθροσκόπηση διανοίγονται 2 ή περισσότερες δερματικές οπές μήκους 5 mm δια των οποίων εισάγονται στην άρθρωση ειδικά εργαλεία με τα οποία πραγματοποιείται η επέμβαση.

Μετά την επέμβαση το υγρό παροχετεύεται, οι μικρές τομές συρράπτονται και τοποθετείται επίδεση και ειδικό σύστημα ακινητοποίησης. Τα ράμματα αφαιρούνται μετά από 10 ημέρες.

Με την τεχνική της αρθροσκόπησης ο χειρουργός μπορεί να ελέγξει την ακεραιότητα των ανατομικών στοιχείων του ώμου και να τα θεραπεύσει μέσω ειδικών εργαλείων.

Σκοπός είναι η επίλυση του προβλήματος με όσο το δυνατόν μικρότερο τραυματισμό των ιστών, ώστε να μην προκαλέσει άλλες βλάβες από αυτές που ήδη υπάρχουν, να μειώσει τον χρόνο αποκατάστασης και να επαναφέρει τον ασθενή όσο το δυνατόν ταχύτερα στις καθημερινές του δραστηριότητες.

Τις τελευταίες δεκαετίες πραγματοποιούνται χιλιάδες επεμβάσεις με την τεχνική της αρθροσκόπησης η οποία διευκολύνει στην επίτευξη των παραπάνω στόχων. Συχνότερα αρθροσκοπήσεις γίνονται στην άρθρωση του γόνατος και του ώμου και λιγότερο συχνά στην ποδοκνημική, τον αγκώνα, το ισχίο, τον καρπό και την σπονδυλική στήλη.

Με την αρθροσκόπηση χρειάζονται μόνο μικρές τομές στο δέρμα, ενώ ο χειρουργικός τραυματισμός στους υποκείμενους ιστούς είναι ελάχιστος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο μετεγχειρητικός πόνος να είναι ελάχιστος, συγκριτικά με τις ανοικτές επεμβάσεις, στις οποίες πραγματοποιούνται χειρουργικές τομές σε δέρμα και ιστούς. Με την αρθροσκόπηση η αποκατάσταση είναι καλύτερη, ταχύτερη και δεν προκαλούνται δύσμορφες ουλές στο δέρμα. Η ορατότητα εντός της άρθρωσης είναι βελτιωμένη σε σχέση με τις ανοικτές επεμβάσεις, ενώ υπάρχει η δυνατότητα ελέγχου όλων των τμημάτων του ώμου με τρόπο ατραυματικό και σχετικά ταχύ.

Η πλειονότητα των χειρουργικών επεμβάσεων που πραγματοποιούνται ανοικτά είναι δυνατό να γίνουν και αρθροσκοπικά, ενώ το αντίθετο δεν ισχύει. Υπάρχουν παθήσεις του ώμου που γίνονται σχετικά εύκολα αρθροσκοπικά, ενώ η ανοιχτή επέμβαση παρουσιάζει πολλές δυσκολίες.

Η επιτυχία των αρθροσκοπικών επεμβάσεων είναι ιδιαίτερα μεγάλη, συνδυάζοντας ασφάλεια και καλό αποτέλεσμα. Συνήθως ζητείται από τον ασθενή να διακόψει λίγες ημέρες προ της επέμβασης τα αντιφλεγμονώδη ή αντιπηκτικά φάρμακα, τα οποία συχνά λαμβάνει.Μετά από μία αρθροσκόπηση ώμου o ασθενής επιστρέφει σπίτι του το αργότερο την επόμενη ημέρα. Η τοποθέτηση πάγου στην πάσχουσα περιοχή ενδείκνυται πολλές φορές. Η αρθροσκοπική επέμβαση δεν είναι συνήθως ιδιαίτερα επώδυνη, αλλά σε κάθε περίπτωση η αντιμετώπιση του πόνου είναι πρωταρχικό μέλημα. Η παρακολούθηση ενός προγράμματος αποκατάστασης είναι απαραίτητη. Αυτό γίνεται από εξειδικευμένους φυσιοθεραπευτές υπό την επίβλεψη του θεράποντος χειρουργού.

Αρκετοί ασθενείς είναι δυνατό να επιστρέψουν στην εργασία τους εντός λίγων ημερών, ενώ οι αθλητές επανέρχονται στην αγωνιστική δραστηριότητα εντός λίγων εβδομάδων. Το χρονικό διάστημα έως την πλήρη αποκατάσταση εξαρτάται από το ενδαρθρικό πρόβλημα και από το είδος της επέμβασης. Η ταχύτητα αποκατάστασης εξαρτάται επίσης από την ενδογενή ικανότητα επούλωσης των ιστών. Ασθενείς με το ίδιο πρόβλημα είναι δυνατό να επανέλθουν στην προηγούμενη κατάσταση σε εντελώς διαφορετικό χρονικό διάστημα.

Ενδείξεις αρθροσκόπησης του ώμου

Η αρθροσκόπηση του ώμου πραγματοποιείται για την αντιμετώπιση των παρακάτω παθήσεων:

• Ρήξη ή αποκόλληση επιχείλιου χόνδρου
• Ρήξη συνδέσμων του ώμου σε εξαρθρήματα ή αστάθειαΠαθήσεις του τένοντα του δικεφάλου
• Ρήξη των στροφέων τενόντων του ώμου
• Σύνδρομο πρόσκρουσης
• Δυσκαμψία ώμου και παγωμένος ώμος
• Βλάβη αρθρικού χόνδρου
• Ορισμένα ενδαρθρικά κατάγματα
• Αρθρίτιδα και ύπαρξη ξένων σωμάτων
• Φλεγμονή του υμένα του ώμου σε αρθρίτιδες
• Παθήσεις της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης

Ο χρόνος που απαιτείται για την διενέργεια μιας αρθροσκοπήσεως ώμου εξαρτάται από την βαρύτητα και την χρονιότητα του προβλήματος που αντιμετωπίζεται. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων η αρθροσκόπηση του ώμου διαρκεί 60 – 90 λεπτά. Ωστόσο, ο χρόνος που απαιτείται για την προεγχειρητική προετοιμασία του ασθενούς και την ανάνηψή του μετά το πέρας της επέμβασης, ανεβάζει τον χρόνο παραμονής του ασθενούς στο χώρο των χειρουργείων στις 3-3,5 ώρες.

H αρθροσκόπηση του ώμου πραγματοποιείται με γενική αναισθησία, ή με συνδυασμό περιοχικής και μέθης. Με την εφαρμογή της λαρυγγικής μάσκας, χρησιμοποιούμε ένα νέο είδος «ελαφριάς» γενικής αναισθησίας, όπου ο ασθενής «κοιμάται», αλλά αναπνέει μόνος του κατά την διάρκεια του χειρουργείου. Με τις παλαιότερες μεθόδους γενικής αναισθησίας χορηγούνται κατασταλτικά του νευρικού συστήματος και μυοχαλαρωτικά φάρμακα, ο ασθενής διασωληνώνεται, αναστέλλεται η δική του αναπνοή και ο αερισμός του γίνεται με μηχάνημα, τον αναπνευστήρα. Αντίθετα, με την μέθοδο της λαρυγγικής μάσκας ο ασθενής διατηρεί τη δική του αναπνοή και εισπνέει ένα αναισθητικό αέριο, το οποίο όταν διακοπεί, κατά το τέλος της επέμβασης, «ξυπνάει» αμέσως, με άριστο επίπεδο συνείδησης και πνευματικής διαύγειας, χωρίς τις παρενέργειες της γενικής αναισθησίας.

Με τη μέθοδο της περιοχικής αναισθησίας όταν ο ασθενής κοιμάται εγχύεται τοπικό αναισθητικό φάρμακο στην περιοχή που βρίσκονται τα νεύρα του ώμου που χειρουργείται και εξασφαλίζεται απόλυτη αναλγησία, τόσο κατά τη διάρκεια του χειρουργείου όσο και για διάστημα 12-24h μετεγχειρητικά. Η ανεύρεση της σωστής θέσης έγχυσης του φαρμάκου και η εξασφάλιση της ασφάλειας και της ακεραιότητας των νεύρων γίνεται με την χρήση νευροδιεγέρτη που μας πληροφορεί σχετικά με την θέση των νεύρων, έτσι ώστε να τα προφυλάξουμε.

Η συγκεκριμένη μέθοδος αναισθησίας και αναλγησίας είναι ιδιαίτερα επιτυχής και ικανοποιεί πλήρως σχεδόν όλους τους ασθενείς, που αξιολογούν το σύνολο της χειρουργικής τους εμπειρίας ως ιδιαίτερα θετικό.

Μετά την επέμβαση ο ώμος ή και ολόκληρο το άνω άκρο είναι μουδιασμένα και ο ασθενής δεν αντιλαμβάνεται καθόλου πόνο. Αυτό οφείλεται στην περιοχική αναισθησία που έχει γίνει στο χειρουργείο.

Ο ορός αφαιρείται λίγες ώρες μετά το χειρουργείο και ο ασθενής μπορεί να κινητοποιηθεί και να σιτιστεί αμέσως μετά το χειρουργείο χωρίς εμέτους και ζαλάδες.
Μετεγχειρητικά χορηγούνται μόνο ήπια παυσίπονα, ώστε να εξαλειφθεί σχεδόν ο πόνος μετά την πάροδο της περιοχικής αναισθησίας.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις και εάν η επέμβαση αναμένεται να είναι ιδιαίτερα επώδυνη τοποθετείται στην περιοχή που βρίσκονται τα νεύρα του άνω άκρου ένα λεπτό σωληνάκι πάχους 1 mm, το οποίο είναι συνδεδεμένο με ειδική φιάλη με τοπικό αναισθητικό που χορηγείται συνεχώς σε πολύ μικρή δόση, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί πλήρης αναλγησία για διάστημα 48 ωρών.

Για την αρθροσκόπηση ώμου ο μετεγχειρητικός χρόνος παραμονής του ασθενούς στο νοσοκομείο είναι λιγότερο από 24 ώρες. Ο ασθενής κατά την παραμονή του στο νοσοκομείο είναι υπό απλή νοσηλευτική παρακολούθηση και λαμβάνει μόνο ήπια αναλγητική φαρμακευτική αγωγή. Συνήθως πριν το πέρας των 24 ωρών ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει με ασφάλεια στον χώρο διαμονής του.

Η επιστροφή στην εργασία εξαρτάται από το είδος της (εργασία γραφείου ή βαριά χειρονακτική εργασία) και από την πάθηση που έχει αντιμετωπιστεί αρθροσκοπικά. Γενικά, ο ασθενής αρχίζει να χρησιμοποιεί το χέρι του μέσα στις πρώτες 48 ώρες μετά το χειρουργείο, μόλις δηλαδή έχει περάσει η τοπική αναισθησία, οπότε μπορεί άνετα να τρώει, να πλένεται, να ξυρίζεται κτλ. Εργασία γραφείου (πχ χρήση υπολογιστή) μπορεί να αρχίσει περίπου στις 10 ημέρες μετεγχειρητικά και ελαφριές χειρονακτικές εργασίες μετά πάροδο 1-1,5 μήνα. Οι βαριές χειρονακτικές εργασίες που απαιτούν μεγάλη μυϊκή ισχύ γίνονται μετά την ενδυνάμωση των μυών του ώμου, που αρχίζει μετά τους 3 μήνες μετεγχειρητικά.

Οποιαδήποτε ιατρική πράξη έχει θεωρητικά κάποιους κινδύνους. Ο κίνδυνος μετά από αρθροσκόπηση του ώμου είναι πολύ μικρός και οι πιθανές επιπλοκές είναι εξαιρετικά σπάνιες.
Πρακτικά όλα τα προβλήματα που ανακύπτουν αντιμετωπίζονται πλήρως με έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη θεραπευτική αγωγή.
Η συνηθέστερη επιπλοκή είναι η μη συμμόρφωση των ασθενών με το πρόγραμμα μετεγχειρητικής αποκατάστασης (φυσιοθεραπείας).

Η διάρκεια του προγράμματος αποκατάστασης εξαρτάται από τη σοβαρότητα του προβλήματος που έχει αντιμετωπιστεί και από την ταχύτητα με την οποία ανταποκρίνεται στην επέμβαση κάθε ασθενής. Η διάρκεια της αποκατάστασης κυμαίνεται μεταξύ 2 – 4 μηνών. Κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου ο ασθενής επισκέπτεται τακτικά το φυσίατρο ή τον φυσιοθεραπευτή με συχνότητα κατά μέσο όρο 2-3 φορές την εβδομάδα, προκειμένου να πραγματοποιηθεί το πρόγραμμα αποκατάστασης.
Η αποκατάσταση εξελίσσεται με τρία στάδια: στο πρώτο στάδιο η κίνηση του ώμου είναι παθητική και γίνεται μόνο από τον φυσίατρο/φυσικοθεραπευτή. Στο δεύτερο στάδιο, η κίνηση είναι ενεργητική, αλλά υποβοηθούμενη και στο τρίτο στάδιο είναι ενεργητική. Τέλος, ακολουθεί η φάση της μυϊκής ενδυνάμωσης (ενεργητική κίνηση υπό αντίσταση).
Το πρόγραμμα αποκατάστασης μετά από μία επέμβαση στον ώμο δεν απαιτεί πόνο ή κόπο, αλλά σύστημα και συνέπεια.

Η αρθροσκόπηση του ώμου είναι μια σύγχρονη, ασφαλής, ανώδυνη και αποτελεσματική μέθοδος για την αντιμετώπιση της πλειονότητας των παθήσεων της περιοχής. Για τη σωστή και ασφαλή εκτέλεση μιας τέτοιας επέμβασης απαιτείται ειδική εκπαίδευση του ορθοπαιδικού και ειδικός εξοπλισμός στο χειρουργείο.