Αρθρίτιδα του αντίχειρα
Αρθρίτιδα της βασικής αρθρώσεως του αντίχειρα
Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό θηλαστικό στην γή , που έχει την δυνατότητα να κάνει αντίθεση. Η βασική άρθρωση του αντίχειρα (καρπομετακάρπια) είναι αυτή που δίνει τη δυνατότητα στον αντίχειρα να έρχεται απέναντι (κίνηση αντίθεσης) από τα υπόλοιπα δάκτυλα και να συνεργάζεται με αυτά προκειμένου να εκτελεστούν όλες οι σύνθετες κινήσεις του χεριού. Στην εξέλιξη του ανθρώπινου γένους, αυτό συντέλλεσαι στο να μπορέσει να πιάσει εργαλεία, να γράψει, να ζωγραφίσει και έτσι, αυτή η άρθρωση ονομάστηκε βασική. Αποτελεί την σημαντικότερη ίσως άρθρωση του χεριού, με πολυαξονική κίνηση και συντελεί στην αυξημένη ικανότητα συλλήψεως. Στη φυσιολογική άρθρωση ο αρθρικός χόνδρος καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες και χρησιμεύει στην ομαλή κίνηση της άρθρωσης. Με την εμφάνιση αρθρίτιδας, επέρχεται καταστροφή του αρθρικού χόνδρου, με αποτέλεσμα την εμφάνιση πόνου και δυσκαμψίας.
Η άρθρωση αυτή, λόγω της πολύ μεγάλης κινητικότητας και χρηστικότητάς της, οδηγείται σε γρήγορη φθορά. Οι δύο επιφάνειες της εν λόγω άρθρωσης, το οστό του 1ου μετακαρπίου και το μείζων πολύγωνο χάνουν τη λεία τους υφή, λεπταίνουν και οι δύο επιφάνειες τρίβονται μεταξύ τους με συνέπεια ο ασθενής να παραπονείται για πόνο και δυσκολία στη καθημερινότητα του.
Η αρθρίτιδα του αντίχειρα είναι η δεύτερη σε συχνότητα αρθρίτιδα του χεριού. Οι γυναίκες προσβάλλονται περισσότερο από τους άνδρες και η συχνότερη ηλικία έναρξης της νόσου είναι μετά τα 45.
Τα αίτια που οδηγούν σε καταστροφή της βασικής αρθρώσεως του αντίχειρα είναι:
- τραύμα (κάταγμα βάσεως του α΄μετακαρπίου ή του μείζονος πολυγώνου)
- συγγενείς ή επίκτητος αστάθεια της αρθρώσεως με πρόωρη φθορά της
- εκφυλιστικού τύπου φθορά
- ιδιοπαθούς χαρακτήρα φθορά όπου η έντονη χρησιμοποίηση επιταχύνει την αρθρίτιδα
- συστηματική φλεγμονώδης υποκείμενη νόσος όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
Η κληρονομικότητα ενοχοποιείται όπως συμβαίνει στην οστεοαρθρίτιδα. Τραυματισμοί της περιοχής όπως βαριά διαστρέμματα και κατάγματα μπορεί να προκαλέσουν την εμφάνιση της νόσου. Συνήθως εμφανίζεται σε χειρονάκτες και σε ασθενείς με επαναλαμβανόμενους τραυματισμούς της περιοχής λόγω της εργασίας τους (συχνή χρήση εργαλείων).
Το κύριο σύμπτωμα είναι ο έντονος πόνος στη βάση του αντίχειρα. Στα αρχικά στάδια υπάρχει μια τοπική ευαισθησία στη βάση του αντίχειρα που επιδεινώνεται στη σύλληψη ενός αντικειμένου. Συνυπάρχει οίδημα στην περιοχή και αδυναμία στη συγκράτηση αντικειμένων. Αργότερα ο πόνος γίνεται μόνιμος και εμποδίζει τη λειτουργία της πλάκας συλλήψεως, όπως είναι η χρήση του κλειδιού για το άνοιγμα της πόρτας, ενώ υπάρχει αδυναμία σταθερής συγκράτησης αντικειμένων στο χέρι. Οι καιρικές μεταβολές επιδεινώνουν τα ενοχλήματα, ενώ είναι δυνατόν να υπάρχει και νυκτερινός πόνος. Καθώς η νόσος εξελίσσεται εμφανίζεται σοβαρή δυσλειτουργία στη χρήση του χεριού, επακόλουθο της δυσκαμψίας και του πόνου.
Χαρακτηριστικό παράπονο των ασθενών είναι ότι αδυνατούν ή πονούν όταν ανοίγουν ένα βάζο, όταν στύβουν ρούχα, ράβουν ή επίσης παραπονούνται ότι πέφτουν αντικείμενα από το χέρι.
Σε προχωρημένο στάδιο συνοδό χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι και ο νυκτερινός πόνος.
Σε βαριά περιστατικά είναι έκδηλα ορατή η παραμόρφωση της περιοχής, με τον αντίχειρα να είναι σε υπεξάρθρημα με χαρακτηριστική τύπου «Ζ» παραμόρφωση.
Διάγνωση
- Κλινική εξέταση
- Απλές ακτινογραφίες
- Σε προχωρημένο στάδιο, δυναμικές ακτινογραφίες.
Αντιμετώπιση και θεραπεία:
- Να αποφεύγονται οι εργασίες που προκαλούν πόνο εάν αυτό είναι δυνατό.
- Παγοθεραπεία, αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη
- Χρήση ειδικών κηδεμόνων, ναρθήκων που στηρίζουν την άρθρωση
- Ενδαρθρικές εκχύσεις κορτιζόνης, που προσφέρουν εξαιρετικό αποτέλεσμα χωρίς όμως να αναστέλλουν την εξέλιξη της νόσου.
- Εκχύσεις υαλουρονικού που επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου προσφέροντας έτσι και αναλγητική θεραπεία..
- Στα προχωρημένα στάδια της νόσου με καταστροφή του αρθρικού χόνδρου, η θεραπεία είναι χειρουργική. Το χειρουργείο είναι επιθυμητό να γίνει πριν την εμφάνιση μόνιμων παραμορφώσεων.
Η θεραπεία και η πρώιμη διάγνωση είναι πολύ σημαντικοί παράγοντες για την αντιμετώπιση της παθολογίας. Ένα ενδαρθρικό κάταγμα στην περιοχή πρέπει να ανατάσσεται ανατομικά (κλειστά ή χειρουργικά), καθώς διαφορετικά είναι βέβαιη η εμφάνιση της μετατραυματικής αρθρίτιδας. Η ύπαρξη αστάθειας στην άρθρωση πρέπει επίσης να αντιμετωπιστεί προληπτικά, καθώς η εξέλιξη της αστάθειας οδηγεί στην αρθρίτιδα. Σε αυτή την περίπτωση αποκαθίστανται χειρουργικά οι σύνδεσμοι της αρθρώσεως που είτε συγγενώς είτε μετατραυματικώς είναι χαλαροί. Ευθύς όμως μόλις εμφανιστεί η νόσος, πρέπει να ξεκινήσει θεραπευτική αγωγή.
Αυτή περιλαμβάνει ακινητοποίηση της αρθρώσεως με ταυτόχρονη λήψη μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων. Συχνά, τοπική έγχυση κορτικοειδών κρίνεται αναγκαία. Η εξέλιξη όμως της νόσου δε δύναται να αποφευχθεί, καθώς η οστεαρθρίτιδα είναι εξελικτική νόσος και η καταστροφή του χόνδρου αναπόφευκτη. Έτσι αργά ή γρήγορα η εγκατάσταση γενικευμένης αρθρίτιδας και η καταστροφή της αρθρώσεως θα ακολουθήσουν. Η χειρουργική θεραπεία τότε καλείται να θεραπεύσει τον ασθενή και να αποκαταστήσει την διαταραγμένη λειτουργία του χεριού. Κατά την επέμβαση αφαιρείται τμήμα ή ολόκληρο το μείζον πολύγωνο και τοποθετούνται μαλακά μόρια (συνήθως ο τένοντας του μακρού παλαμικού) που θα αποτελέσει το έδαφος της αρθρώσεως. Ταυτόχρονα σταθεροποιείται το α’ μετακάρπιο με τμήμα γειτονικών τενόντων (συνήθως τμήμα του κερκιδικού καμπτήρα του καρπού ή του μακρού απαγωγού). Μετεγχειρητικά ακολουθείται πρόγραμμα ακινητοποιήσεως για έξι εβδομάδες και στη συνέχεια φυσιοθεραπευτική αγωγή για χρονικό διάστημα περίπου δύο μηνών. Η πλήρης αποκατάσταση της λειτουργικότητας του χεριού αναμένεται να επέλθει σε χρονικό διάστημα πλέον των τριών μηνών.
Είδη επεμβάσεων:
- Απλή αφαίρεση του μείζονος πολυγώνου ή συνδυασμένη με σταθεροποίηση του 1ου μετακαρπίου με τμήμα τένοντα (κερκιδικό καμπτήρα του καρπού) στην περιοχή.
- Ολική αρθροπλαστική
- Παρεμβολή συνθετικού υλικού
- Απονεύρωση της αρθρώσεως
- Αρθρόδεση
Η επιλογή της χειρουργικής μεθόδου είναι συνάρτηση της γνώσης και της εμπειρίας του εξειδικευμένου χειρουργού καθώς και της ηλικίας και των δραστηριοτήτων του ασθενούς. Όταν επιλεγεί η σωστή μέθοδος προσφέρει στον ασθενή ένα άριστο αποτέλεσμα που διαρκεί για πολλά χρόνια